ISO 9 (Transliteration of Cyrillic characters into Latin characters – Slavic and non-Slavic languages) ist ein internationaler Standard für die wissenschaftliche Transliteration von (sämtlichen) kyrillischen Buchstaben in lateinische ggf. mit diakritischen Zeichen (1:1), unabhängig von der (slawischen oder nicht-slawischen) Sprache.
Die Ausgabe ISO 9:1995 ersetzt die erste Ausgabe von 1986.
Die Tabelle zeigt die Zeichen für Abchasisch, Weißrussisch, Bulgarisch, Mazedonisch, Moldawisch, Mongolisch, Russisch, Serbisch, Ukrainisch und alle kaukasische Sprachen, die das Modifikationszeichen Páločka (Ӏ) verwenden.
| Kyrillisch | Lateinisch | Unicode | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| А | а | A | a | 0410 |
0430 |
0041 |
0061 |
| Ӑ | ӑ | Ă | ă | 04D0 |
04D1 |
0102 |
0103 |
| Ӓ | ӓ | Ä | ä | 04D2 |
04D3 |
00C4 |
00E4 |
| Ә | ә | A̋ | a̋ | 04D8 |
04D9 |
0041+030B |
0061+030B |
| Б | б | B | b | 0411 |
0431 |
0042 |
0062 |
| В | в | V | v | 0412 |
0432 |
0056 |
0076 |
| Г | г | G | g | 0413 |
0433 |
0047 |
0067 |
| Ґ | ґ | G̀ | g̀ | 0490 |
0491 |
0047+0300 |
0067+0300 |
| Ҕ | ҕ | Ğ | ğ | 0494 |
0495 |
011E |
011F |
| Ғ | ғ | Ġ | ġ | 0492 |
0493 |
0120 |
0121 |
| Д | д | D | d | 0414 |
0434 |
0044 |
0064 |
| Ђ | ђ | Đ | đ | 0402 |
0452 |
0110 |
0111 |
| Ѓ | ѓ | Ǵ | ǵ | 0403 |
0453 |
01F4 |
01F5 |
| Е | е | E | e | 0415 |
0435 |
0045 |
0065 |
| Ё | ё | Ë | ë | 0401 |
0451 |
00CB |
00EB |
| Ӗ | ӗ | Ĕ | ĕ | 04D6 |
04D7 |
0114 |
0115 |
| Є | є | Ê | ê | 0404 |
0454 |
00CA |
00EA |
| Ҽ | ҽ | C̆ | c̆ | 04BC |
04BD |
0043+0306 |
0063+0306 |
| Ҿ | ҿ | Ç̆ | ç̆ | 04BE |
04BF |
00C7+0306 |
00E7+0306 |
| Ж | ж | Ž | ž | 0416 |
0436 |
017D |
017E |
| Ӂ | ӂ | Z̆ | z̆ | 04C1 |
04C2 |
005A+0306 |
007A+0306 |
| Ӝ | ӝ | Z̄ | z̄ | 04DC |
04DD |
005A+0304 |
007A+0304 |
| Җ | җ | Ž̦ | ž̧ | 0496 |
0497 |
017D+0326 |
017E+0327 |
| З | з | Z | z | 0417 |
0437 |
005A |
007A |
| Ӟ | ӟ | Z̈ | z̈ | 04DE |
04DF |
005A+0308 |
007A+0308 |
| Ѕ | ѕ | Ẑ | ẑ | 0405 |
0455 |
1E90 |
1E91 |
| Ӡ | ӡ | Ź | ź | 04E0 |
04E1 |
0179 |
017A |
| И | и | I | i | 0418 |
0438 |
0049 |
0069 |
| Ӥ | ӥ | Î | î | 04E4 |
04E5 |
00CE |
00EE |
| І | і | Ì | ì | 0406 |
0456 |
00CC |
00EC |
| Ї | ї | Ï | ï | 0407 |
0457 |
00CF |
00EF |
| Й | й | J | j | 0419 |
0439 |
004A |
006A |
| Ј | ј | J̌ | ǰ | 0408 |
0458 |
004A+030C |
01F0 |
| К | к | K | k | 041A |
043A |
004B |
006B |
| Қ | қ | Ķ | ķ | 049A |
049B |
0136 |
0137 |
| Ҟ | ҟ | K̄ | k̄ | 049E |
049F |
004B+0304 |
006B+0304 |
| Л | л | L | l | 041B |
043B |
004C |
006C |
| Љ | љ | L̂ | l̂ | 0409 |
0459 |
004C+0302 |
006C+0302 |
| М | м | M | m | 041C |
043C |
004D |
006D |
| Н | н | N | n | 041D |
043D |
004E |
006E |
| Њ | њ | N̂ | n̂ | 040A |
045A |
004E+0302 |
006E+0302 |
| Ҥ | ҥ | Ṅ | ṅ | 04A4 |
04A5 |
1E44 |
1E45 |
| Ң | ң | Ṇ | ṇ | 04A2 |
04A3 |
1E46 |
1E47 |
| О | о | O | o | 041E |
043E |
004F |
006F |
| Ӧ | ӧ | Ö | ö | 04E6 |
04E7 |
00D6 |
00F6 |
| Ө | ө | Ô | ô | 04E8 |
04E9 |
00D4 |
00F4 |
| П | п | P | p | 041F |
043F |
0050 |
0070 |
| Ҧ | ҧ | Ṕ | ṕ | 04A6 |
04A7 |
1E54 |
1E55 |
| Р | р | R | r | 0420 |
0440 |
0052 |
0072 |
| С | с | S | s | 0421 |
0441 |
0053 |
0073 |
| Ҫ | ҫ | Ç | ç | 04AA |
04AB |
00C7 |
00E7 |
| Т | т | T | t | 0422 |
0442 |
0054 |
0074 |
| Ҭ | ҭ | Ţ | ţ | 04AC |
04AD |
0162 |
0163 |
| Ћ | ћ | Ć | ć | 040B |
045B |
0106 |
0107 |
| Ќ | ќ | Ḱ | ḱ | 040C |
045C |
1E30 |
1E31 |
| У | у | U | u | 0423 |
0443 |
0055 |
0075 |
| У́ | у́ | Ú | ú | 0423+ |
0443+ |
00DA |
00FA |
| Ў | ў | Ŭ | ŭ | 040E |
045E |
016C |
016D |
| Ӱ | ӱ | Ü | ü | 04F0 |
04F1 |
00DC |
00FC |
| Ӳ | ӳ | Ű | ű | 04F2 |
04F3 |
0170 |
0171 |
| Ү | ү | Ù | ù | 04AE |
04AF |
00D9 |
00F9 |
| Ф | ф | F | f | 0424 |
0444 |
0046 |
0066 |
| Х | х | H | h | 0425 |
0445 |
0048 |
0068 |
| Ҳ | ҳ | Ḩ | ḩ | 04B2 |
04B3 |
1E28 |
1E29 |
| Һ | һ | Ḥ | ḥ | 04BA |
04BB |
1E24 |
1E25 |
| Ц | ц | C | c | 0426 |
0446 |
0043 |
0063 |
| Ҵ | ҵ | C̄ | c̄ | 04B4 |
04B5 |
0043+0304 |
0063+0304 |
| Ч | ч | Č | č | 0427 |
0447 |
010C |
010D |
| Ӵ | ӵ | C̈ | c̈ | 04F4 |
04F5 |
0043+0308 |
0063+0308 |
| Ҷ | ҷ | Ç | ç | 04CB |
04CC |
00C7 |
00E7 |
| Џ | џ | D̂ | d̂ | 040F |
045F |
0044+0302 |
0064+0302 |
| Ш | ш | Š | š | 0428 |
0448 |
0160 |
0161 |
| Щ | щ | Ŝ | ŝ | 0429 |
0449 |
015C |
015D |
| Ъ | ъ | ʺ | 042A |
044A |
02BA |
||
| ’ | ‵ | 2019 |
|||||
| Ы | ы | Y | y | 042B |
044B |
0059 |
0079 |
| Ӹ | ӹ | Ÿ | ÿ | 04F8 |
04F9 |
0178 |
00FF |
| Ь | ь | ʹ | 042C |
044C |
02B9 |
||
| Э | э | È | è | 042D |
044D |
00C8 |
00E8 |
| Ю | ю | Û | û | 042E |
044E |
00DB |
00FB |
| Я | я | Â | â | 042F |
044F |
00C2 |
00E2 |
| Ѣ | ѣ | Ě | ě | 048C |
048D |
011A |
011B |
| Ѫ | ѫ | Ǎ | ǎ | 046A |
046B |
01CD |
01CE |
| Ѳ | ѳ | F̀ | f̀ | 0472 |
0473 |
0046+0300 |
0066+0300 |
| Ѵ | ѵ | Ỳ | ỳ | 0474 |
0475 |
1EF2 |
1EF3 |
| Ҩ | ҩ | Ò | ò | 04A8 |
04A9 |
00D2 |
00F2 |
| Ӏ | ‡ | 04C0 |
2021 |
||||
Der Vorläufer von ISO 9 ist ISO/R 9:1968, die deutsche Adaption heißt DIN 1460:1982. Dieser Standard verwendet sprachabhängige Transliterationen, um phonemische Unterschiede abzubilden. Er liegt damit näher an der zugrundeliegenden traditionellen wissenschaftlichen Transliteration, deckt aber nicht alle kyrillischen Sonderzeichen der nicht-slawischen Sprachen ab.
Die Abweichungen von ISO/R 9 in der normalen wissenschaftlichen Transliteration sind in der Tabelle in runden Klammern aufgeführt, ältere oder unübliche Varianten in eckigen Klammern; archaische Buchstaben sind mit einem Sternchen markiert. Buchstaben, die in ISO 9 einheitlich transliteriert werden, sind bläulich hinterlegt, und wenn sie außerdem in allen abgedeckten Sprachen vorkommen, etwas dunkler.
DIN 1460:1982 umfasst die Sprachen Russisch (ru), Ukrainisch (uk), Weißrussisch (be), Rusinisch (rs), Serbokroatisch (sh), Mazedonisch (mk) und Bulgarisch (bg) und verweist für die Transkription mit Deutsch als Zielsprache auf den („Mannheimer“) Duden. Sollten in der Umschrift zufällig zwei Einzelbuchstaben aufeinander treffen, die gemeinsam auch einen Digraphen bilden (lj, nj, dž, dz, št, šč, ju, ja), so sollen sie durch einen Bindestrich voneinander getrennt werden. Die diakritschen Zeichen (Akzente) können bei entsprechenden technischen Einschränkungen notfalls auch ausgetauscht werden; sie werden in der lexikalischen Sortierung nicht berücksichtigt, d.h. č = c, š = s, ž = z. Abweichend von der untigen Tabelle gibt DIN diese Buchstabenreihenfolge vor: а, б, в, ґ, г, д, ђ, ѓ, е, ё, є, ж, з, ѕ, и, і, ї, ј, й, к, л, љ, м, н, њ, о, п, р, с, т, ћ, ќ, у, ў, ф, х, ц, ч, џ, ш, щ, ъ, ы, ь, ѣ, э, ю, я, ѫ, ѳ, ѵ.
| Kyrillisch | chu* | chu | bul | rus | bel | sla | ukr | srp | mac | 95 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| А а | a | a | a | a | a | a | a | a | a | a |
| Б б | b | b | b | b | b | b | b | b | b | b |
| В в | v | v | v | v | v | v | v | v | v | v |
| Г г | g | g | g | g | h | h | h | g | g | g |
| Ґ ґ | (g) | g | g | g̀ | ||||||
| Д д | d | d | d | d | d | d | d | d | d | d |
| Ѓ ѓ | ǵ | ǵ | ||||||||
| Ђ ђ | đ [dj] | đ | ||||||||
| Е е | e | e | e | e | e | e | e | e | ||
| Ё ё | ë | ë | ë | |||||||
| Є є | e | e | je | je | ê | |||||
| Ж ж | ž | ž | ž | ž | ž | ž | ž | ž | ž | ž |
| З з | z | z | z | z | z | z | z | z | z | z |
| Ѕ ѕ | dz | dz | dz | ẑ | ||||||
| И и | i | i | i | i | i | y | i | i | i | |
| І і | i | i | i* | i | i | i | ì | |||
| Ї ї | i | i | ï | ï [ji] | ï | |||||
| Й й | j | j | j | j | j | j | ||||
| Ј ј | j | j | ǰ | |||||||
| К к | k | k | k | k | k | k | k | k | k | k |
| Л л | l | l | l | l | l | l | l | l | l | l |
| Љ љ | lj | lj | l̂ | |||||||
| М м | m | m | m | m | m | m | m | m | m | m |
| Н н | n | n | n | n | n | n | n | n | n | n |
| Њ њ | nj | nj | n̂ | |||||||
| О о | o | o | o | o | o | o | o | o | o | o |
| П п | p | p | p | p | p | p | p | p | p | p |
| Р р | r | r | r | r | r | r | r | r | r | r |
| С с | s | s | s | s | s | s | s | s | s | s |
| Т т | t | t | t | t | t | t | t | t | t | t |
| Ќ ќ | ḱ | ḱ | ||||||||
| Ћ ћ | (ǵ) | (ǵ) | ć | ć | ||||||
| У у | u | u | u | u | u | u | u | u | ||
| ОУ оу | u | u | ||||||||
| Ў ў | ŭ [w] | ŭ | ||||||||
| Ф ф | f | f | f | f | f | f | f | f | f | f |
| Х х | ch (x) | ch (x) | ch (h) | ch (x) | ch (x) | ch | ch (x) | h | h | h |
| Ц ц | c | c | c | c | c | c | c | c | c | c |
| Ч ч | č | č | č | č | č | č | č | č | č | č |
| Џ џ | dž | dž | d̂ | |||||||
| Ш ш | š | š | š | š | š | š | š | š | š | š |
| Щ щ | šč [št] | št (šč) | št | šč | šč | šč | ŝ | |||
| Ъ ъ | ″ (ǔ) | ″ (ǔ) | ă | ″ | ″* | ″* | ″ | |||
| Ы ы | y (ū) | y (ū) | y | y | y/ŷ | y | ||||
| Ь ь | ′ (ǐ) | ′ (ǐ) | ′ (j) | ′ | ′ | ′ | ′ | ′ | ||
| Ѣ ѣ | ě | ě | ě* | ě* | ě* | ě* | ě* | ě | ||
| Э э | ė (è) | ė (è) | è | |||||||
| Ю ю | ju | ju | ju | ju | ju | ju | ju | û | ||
| Я я | ja | ja | ja | ja | ja | ja | ja | â | ||
| ’ | ″* | ″ (–) | ″ (–) | ’ | ||||||
| Ѡ ѡ | o (ô) | o (ô) | ||||||||
| Ѧ ѧ | ę | ja | ||||||||
| Ѩ ѩ | ję | ja | ||||||||
| Ѫ ѫ | ǫ | u | ă* | ǎ | ||||||
| Ѭ ѭ | jǫ | ju | ||||||||
| Ѯ ѯ | ks | ks | ||||||||
| Ѱ ѱ | ps | ps | ||||||||
| Ѳ ѳ | ḟ (th) [θ] | ḟ (th) [θ] | ḟ (f)* | (f) | (f) | f̀ | ||||
| Ѵ ѵ | ẏ (ü) | ẏ (ü) | ẏ* [i] | [i] | [i] | ỳ | ||||
| Ѥ ѥ | je | je |
Anmerkungen: