Demut : eine specifisch christliche Tugend . BERNHARD VON CLAIRVAUX erklärt: ... ... grad. humil. 1, 2). SPINOZA: »Humilitas est tristitia, quae ex eooritur, quod homo suam impotentiam contemplatur«, sie ist keine Tugend , weil sie nicht aus ...
Liebe : vgl. AUGUSTINUS: »Deus, quem amat omne, quod potest amare, sive sciens, sive nesciens« (Solil. I, 2). ECKHART, Deutsch. Myst. II, 634 f.. CAMPANELLA, Univ. philos. II, 6, 10 (L. als »principium non modo ...
Minimum : Kleinstes, Einfachstes, Atom (s. d.), Monade ... ... nat. I, 615 u. ö.). Nach G. BRUNO ist das »minimum« »quod ita est pars, ut eins nulla sit pars, vel simpliciter, vel secundum ...
Beifall ist Billigung , Anerkennung, Zustimmung seitens des Denkwillens zu einem Urteile . THOMAS: »Potest etiam dici, quod intellectus assentit, inquantum a voluntate movetur« (Sum. th. II, 15, 1 ad 3). Vgl. Anerkennung, Gefallen , Glaube , ...
Argument (argumentum): Beweis (s. d.), Beweisgrund. »Argumentum dicitur, quod arguit mentem ad assentiendum alicui« (THOMAS, Qu. disp. de verit 14, 2 ob. 14). Argumentum ad hominem s. Ad hominem . Argumentum e consensu gentium: ...
Corollar (corollarium): Zusatz, Folgesatz. Nach GOCLEN = »omne id, quod ex propositione aliqua consequitur« (Lex. phil. p. 480). Corollarsätze sind nach DROBISCH (N. Darstell. d. Log. 5 , S. 154) und WUNDT (Log. II, 57) ...
Materiell ( hylikos , materialis): stofflich, körperlich, von der Natur ... ... I, 14, 1c). Nach GOCLEN ist »materiale« das »constans ex materia«, »quod materiae analogum est« (Lex. philos. p. 670). Nach FRIES ist ( ...
Quodlibet (quod libet, was beliebt): bei den Scholastikern Name für eine Abhandlung vermischten Inhalts (»Quodlibetarier«: GORTHAI.S, HERVAEUS, FR. MAYRONIS u. a.).
... 198). THOMAS: »Contingens est, quod potest esse et non esse« (Sum. th. I, 86, 3 ... ... b). CHR. WOLF: »Contingens est, cuius oppositum nullam contradictionem involvit, seu quod necessarium non est« (Ontol. § 294). Nach BAUMGARTEN ist »contingentia« ...
... durch und in sich bestehen. »Subsistit hoc quod nun indiget alio« (BOËTHIUS). ALBERTUS MAGNUS bestimmt: »Subsistentia sive ousiôsis ... ... distinguibile« (Sum. th. I, 43, 1). THOMAS: »secundum enim, quod (substantia) per se exsistit, et non in alio, vocatur subsistentia« ...
Demonstration (logische): Beweis (s. d.), syllogistischer Beweis ... ... . BACON lehnt die Demonstration als Erkenntnismethode ab (»nos demonstrationem per syllogismum rejicimus, quod confusius agat et naturam emittat e manibus« (N. Organ . dist. ...
Ratiocination : discursives Denken , Schlußfolgerung (s. d.). CICERO erklärt: »Ratiocinatio est oratio ex ipsa re probabile aliquid eliciens, quod expositum et per se cognitum sua se vi et ratione confrmet« (De invent ...
... Wirkung . THOMAS: »Id quod est in actu, agit in id, quod est in potentia, et huiusmodi actio dicitur influxus« (Quodl. 3, ... ... in hoc quidem consistit influxus physici prôton pseudos , secundum vulgarem ipsius sensum: quod commercium substantiarum et vires transeuntes per solam ipsarum existentiam affatim ...
Ab esse ad posse valet , a posse ad esse non valet ... ... von der Wirklichkeit auf die Möglichkeit , aber nicht umgekehrt schließen darf. »Quod existit, id est possibile« (CHR. WOLF, Ont. § 170). Aus ...
... , nec motum localem, nec quid simile, quod corpori tribuendum, ad naturam nostram pertinere, sed cogitationem solam« (Princ. ... ... volitioneque definior« (Eth. annot. p. 204). »Ego non facio id, quod, quomodo fiat, nescio« (l.c. p. 205). SPINOZA identificiert ...
... : »Bonum. est simpliciter, quod prodest simpliciter; bonum cuique, quod ei prodest« (De an. ... ... aut malum, nisi id, quod ad intelligendum re vera conducit, vel quod impedire potest, quo minus ... ... ). GEULINCX bestimmt: »Bonum est, quod amamus; malum, quod aversamus; utile est medium boni« (Eth. ...
Art ( eidos , species) = Inbegriff ähnlicher, verwandter Individuen ... ... generaliori subest« (I, 6). CHR. WOLF: »Entium singularium similitudo est id, quod speciem appellamus« (Ont. § 233; Log. § 44). Nach KANT heißt ...
Ort ( topos , locus) ist ein Teil des Raumes ... ... adeo modus, quo A simultaneis B, C, D etc. coëxistit, est id, quod locum appellamus« (Ontolog. § 602). Nach K. ROSENKRANZ ist der ...
... et aliquando ut ipsi esternum. Et quidem internus idem plane est quod spatium. externus autem sumi potest pro superficie quae proxime ambit locatum« ( ... ... in quo nulla plane sit substantia, dari non posse manifestum est, ex eo quod extensio spatii, vel loci interni, non differat ab extensione corporis« ( ...
... rebus non motis: ut patet ex eo, quod si duo corpora, unum tarde, aliud celeriter per horam moveatur, non ... ... Bewegung . »Nemo dubitat, quin etiam tempus imaginemur. nempe ex eo, quod corpora alia aliis tardius vel celerius, vel aeque celeriter moveri imaginemur« ( ...
Buchempfehlung
Die zentralen Themen des zwischen 1842 und 1861 entstandenen Erzählzyklus sind auf anschauliche Konstellationen zugespitze Konflikte in der idyllischen Harmonie des einfachen Landlebens. Auerbachs Dorfgeschichten sind schon bei Erscheinen ein großer Erfolg und finden zahlreiche Nachahmungen.
554 Seiten, 24.80 Euro
Buchempfehlung
Biedermeier - das klingt in heutigen Ohren nach langweiligem Spießertum, nach geschmacklosen rosa Teetässchen in Wohnzimmern, die aussehen wie Puppenstuben und in denen es irgendwie nach »Omma« riecht. Zu Recht. Aber nicht nur. Biedermeier ist auch die Zeit einer zarten Literatur der Flucht ins Idyll, des Rückzuges ins private Glück und der Tugenden. Die Menschen im Europa nach Napoleon hatten die Nase voll von großen neuen Ideen, das aufstrebende Bürgertum forderte und entwickelte eine eigene Kunst und Kultur für sich, die unabhängig von feudaler Großmannssucht bestehen sollte. Michael Holzinger hat für den zweiten Band sieben weitere Meistererzählungen ausgewählt.
432 Seiten, 19.80 Euro